Social media als middel om ouders te betrekken bij school

Veel basisscholen willen ouders meer betrekken bij het onderwijs. Ouderparticipatie is ook een thema waar minister Van Bijsterveldt belang aan hecht en afgelopen week nog mee in het nieuws was. Denk hierbij aan de inzet van ouders voor het begeleiden van hun eigen kind tot het aanbieden van lessen aan kinderen op de school. Scholen worstelen hierbij met veel aspecten. Hoe blijven de rollen tussen ouders en leerkrachten bijvoorbeeld duidelijk? En hoe bereik je ouders op een makkelijke manier?

Al deze vragen zijn gebundeld in het project Ouderparticipatie en Sociale Media. In dit project gaan enkele basisscholen op zoek naar antwoorden voor hun vragen. Dit doen ze in de vorm van pilots. Ze gaan aan de slag met een bepaald onderwerp en een voor hen passende communicatievorm. Kennisnet en VBS begeleiden de scholen hierin. We bevroegen Innovatie adviseur Marco Matthijsen van VBS over dit project.

Wat houdt het project Ouderparticipatie en Sociale Media precies in en hoe is het ontstaan?
“Het project Ouderparticipatie en Sociale Media richt zich op het realiseren van nieuwe mogelijkheden om ouders bij onderwijs te betrekken en het nut van sociale media daarbij. Het is ontstaan door gesprekken van VBS met scholen over ouderbetrokkenheid en innovatie van onderwijs, en hoe die twee kunnen samengaan. Zo ontstond een tweeledig idee: Enerzijds dat je veel beter met ouders kunt communiceren als dit ondersteund wordt door digitale communicatie. Anderzijds dat er veel meer mogelijkheden zijn om ouders te betrekken bij onderwijs, zonder dat ouders het vak overnemen.

Gevoed door het project Thuis in Taal en rekenen thuisintaalenrekenen.nl, dat zich richtte op het ontsluiten van praktische tips voor ouders hoe zij thuis speels de reken- en taalontwikkeling kunnen ontwikkelen, hebben we contact opgenomen met Kennisnet voor verdere realisatie.”

Waarom is ouderparticipatie belangrijk?
“De betrokkenheid van ouders bij de school is om allerlei redenen erg belangrijk. Bijvoorbeeld voor het sociale functioneren van de leerling op school en (ondersteuning voor) de vordering van leerresultaten.

Daarbij zijn er in de huidige maatschappij nog een aantal extra aspecten bij gekomen die het belang van goede afstemming tussen school en ouders alleen maar groter maken:

• Ouders hebben het drukker, de verschillen in (uitgesproken) opvoedstijlen zijn groter geworden en steeds meer kinderen verblijven ook op de bso.
• De invulling van de vrije tijd is veel gedifferentieerder als vroeger. Vooral kinderen van middenklasse hebben allerlei andere buitenschoolse activiteiten.
• Met de ontwikkeling van kennistechnologie en een gemiddelde verhoging van het opleidingsniveau van ouders heeft de school niet meer het monopolie over kennisontwikkeling.”

Welke knelpunten zijn er bij ouderparticipatie?
“Het is geen makkelijk vraagstuk en hoewel er in veel scholen een hoge mate van ouderparticipatie is, is het globaal gesproken een verlegenheidsdossier. Ik wil daarom vooral een paar knelpunten belichten die vaak worden onderschat of nauwelijks onderkent:

• De ouder heeft vaak maar met één leerkracht te maken waar hij/zij veel verwachtingen van heeft, maar die leerkracht wel met 40 tot 60 ouders met ieder een eigen visie en wensen. Een leerkracht kan nooit aan al die verschillende verwachtingen en eisen voldoen, dat werkt zowel in de praktische mogelijkheden door als in de onderlinge attitude. Voor scholen is het belangrijk om duidelijke ervaringsmomenten aan ouders te geven van goed contact en de verwachtingen goed te managen, zodat de momenten waarop leraren minder aanspreekbaar zijn minder tellen. Voor ouders de vraag en uitdaging om meer mee te kunnen leven met de school, zodat de ouder weet wanneer de leraar tijd heeft en in welke context zijn meedenken en hulp passend is.
• Een andere factor is het eigenaarschap van leraren. Wij hebben het onderwijs met elkaar zo georganiseerd dat veel leraren zich tegenwoordig niet volledig meer eigenaar voelen van hun werk. Dat heeft met verschillende (beleids)ontwikkelingen te maken, maar ook door het gebruik van leer- en werkboeken omdat het leermateriaal naar de daarin verwerkte doelen al is verwerkt. Daardoor voelen leraren zich (sneller) bedreigd in het eigenaarschap van hun werk; en ervaren er te weinig grip, ontwikkel- en aanpassingsmogelijkheden in. Uit zelfbehoud staan veel leraren hierdoor minder open voor ontwikkeling van en flexibiliteit in hun werk en suggesties van ouders. Dat werkt vervolgens destimulerend in scholen voor het creëren van een gemeenschappelijk rijk van leren met collega’s, leerlingen en ouders. Dat mogen we de leraar niet verwijten, dat hebben we met zijn allen zo gecreëerd.

• Een belangrijk hiermee samenhangend element is in hoeverre sprake is van een cultuur van vertrouwen: je open stellen voor ouders vraagt om vertrouwen. Vertrouwen los je niet op door alle gegevens digitaal naar buiten te zetten, dat begint echt bij hoe een team onderling met elkaar omgaat en de belangrijke rol van (gedeeld) leiderschap op ieder niveau.”

Waarom is nu voor de inzet van sociale media gekozen?
“Social media raakt ouderbetrokkenheid op veel vlakken. Om de belangrijkste te noemen:

• Het biedt scholen de mogelijkheid om makkelijker en met maatwerk met ouders te communiceren. Dit vervangt uiteraard niet het realiseren van betrokkenheid in de directe communicatie, maar kan hier wel een goede (praktische) aanvulling op bieden.
• Het daagt scholen uit om directe interactiemogelijkheden toe te laten en vorm te geven. Je kunt met ict ouders wel sms-jes laten ontvangen over de laatste toetsresultaten, maar pas als je transparantie van gegevens inbed in een sfeer van betrokken interactie, hetwelk je kan bevorderen en ondersteunen met interactie via social media, ontstaat er partnerschap.
• Het biedt mogelijkheden om die interactiemogelijkheden ook onderwijskundig uit te buiten, ruimte dus voor co-creatie. Ouders vinden het namelijk prachtig om op zijn tijd eens iets voor de school te doen.

Met andere woorden. Social media is geen panacee voor ouderbetrokkenheid, maar kan wel een belangrijke aanvulling en invulling hiervan ondersteunen voor scholen die dit al gerealiseerd hebben, voor scholen die dit verder willen ontwikkelen/verbeteren en wellicht ook voor scholen die dit willen veranderen/openbreken om naar nieuwe verhoudingen toe te werken. Daarbij kunnen scholen goed gebruik maken van leraren die hier al eerste stappen in zetten en ervaringen mee opdoen.”

Welke scholen doen mee met dit project en wat gaan ze precies doen?
“Obs Polygoon uit Almere, obs de Kleine Reus uit Amsterdam en de Noordwijkse school doen mee met dit project en zullen hun ervaringen ook via dit blog delen. Daarnaast zijn er ook gesprekken met andere scholen die al actief zijn of actief willen worden die bijdragen aan de kennisontwikkeling op dit terrein. Goede praktijkvoorbeelden horen we altijd graag!”

Marco Matthijsen is Innovatie adviseur bij VBS.

redactie