Wat is het eigenlijk?
Dat computers, smartphones en slimme televisies met elkaar praten vinden we al lang niet meer bijzonder. Dat ook onze koelkast, auto en tandenborstel zich ook in dit gesprek willen mengen is nog zeker geen gemeengoed. Het Internet der Dingen gaat daarover; apparaten die met elkaar gekoppeld zijn via internet. Stel je voor dat je koelkast weet dat je veel zoete producten in de koelkast hebt liggen, dan weet je elektrische tandenborstel dat de poetstijd iets verlengd moet worden. Misschien zijn de “koelkast praat met koffiemachine” wat flauw, maar denk je eens in wat er gebeurt als alles met alles is verbonden!? Wat we doen en leren zal veel meer gericht zijn op het moment. Wij werken niet meer met de computer, maar de computer is om ons heen. Dat is geen Orwelliaans schrikbeeld, maar eindelijk een invulling aan de lang verwachtte belofte van techniek die ten dienst staat van de mens.

IDD in het onderwijs
Net zo goed als we in 1980 nog niet goed konden bedenken wat de eerste IBM-PC voor gevolgen zou hebben in het onderwijs, is dat nu het geval voor het Internet der Dingen. Waar onze fantasie vooral nog beperkt wordt door huis-tuin-en-keuken voorbeelden, is de daadwerkelijk impact van deze ontwikkeling vele malen groter. Zo zal het zondermeer invloed hebben op de tijd en plaats waar leren plaatsvindt. Dit was ook het thema van onze groep toen we op acht juni 2012 aan de slag gingen met het IDD in het Fablab van De Waag, in Amsterdam. Natuurkunde docent Tim van Waardenburg, student Pim ten Thije en ik gingen we, onder de bezielende begeleiding van Miriam Reitenbach van De Waag, aan de slag met een project om stage en school dichter bij elkaar te brengen.

Het concept
Voor veel MBO leerlingen zijn stage en school twee werelden die niet naadloos in elkaar lijken te passen. Sterker nog, veel studenten ervaren een grote afstand tussen het onderwijs en de praktijk. Omdat vakdocenten natuurlijk niet de hele dag bij alle stagebedrijven kunnen meekijken naar de activiteiten van hun studenten, bedachten wij een manier om de geschiedenis van een fysiek werkelijkheid te openbaren. Hiervoor hebben wij het concept “History of Objects” uitgewerkt. Hierbij krijgt een object, bijvoorbeeld een draaibank in een metaalbedrijf, een zogenoemde tag. Dit kan bijvoorbeeld een RFID-chip zijn, zoals we die kennen van toegangspasjes, of een QR-code zijn. De student scant, voor hij aan een opdracht begint, de code en slaat video’s, foto’s en schriftelijke verslag op die zijn gekoppeld aan locatie en tijd. Wanneer de docent later een bezoek brengt aan de stageplek, kan hij of zij deze informatie weer oproepen door een smartphone of tablet door de tag te laten uitlezen. Eventueel is het ook mogelijk de materialen online te bekijken.

Schematisch levert dat het volgende plaatje op. Hierop is ook te zien dat de koppelingen met andere systemen, waaronder externe bronnen en sociale media, nog veel verder is uit te breiden.

De techniek
Omdat alle leden van onze groep weinig op hebben met het bedenken van mooie maar onuitvoerbare plannen, besloten we direct aan de slag te gaan met het maken van een prototype. Helaas waren er geen RFID-chips op voorraad bij de Waag, maar bood het Fablab een keur aan mogelijkheden om praktische QR-tags te maken. Met een 3D-printer hebben we een uitdrukbare QR-code gemaakt die studenten op een object kunnen plakken. Ook hebben we een QR-code geborduurd, zodat deze op textiel genaaid of gespeld kan worden.


Diepe concentratie bij het uitwerken in een moodboard (Miriam, Pim en Serge. Foto: Tim)

Tim heeft met behulp van PHP een webinterface gebouwd, waar ik vervolgens via een QR-code generator naar kon linken. Pim heeft een mockup gemaakt van een App, die de functionaliteiten zou kunnen uitvoeren wanneer deze echt in productie zou komen. Aan het begin van dit artikel en verderop zie je daar een aantal screenshots van.

Werkende voorbeeld van QR code 1.

Tijdens de presentaties konden we een werkende demo laten zien van ons systeem, waarbij verschillende QR-codes in de zaal waren geplakt.

Morgen in de klas
Natuurlijk vraagt de hierboven genoemde aanpak om de nodige technische kennis en vaardigheden. Daarom hebben we ook gelijk een eenvoudigere variant ontwikkeld, waarbij gratis en eenvoudig, ongeveer dezelfde functionaliteit kan worden bereikt. Hiervoor is een instructie geschreven, die hier is te downloaden.

Verder met het Internet der Dingen
In dit relatief eenvoudige voorbeeld gaat voor ons een wereld schuil van mogelijkheden. Wanneer we de objecten direct zouden koppelen aan internet, zou het zelfs mogelijk zijn om bijvoorbeeld gegevens over toerentallen van een machine aan het live verslag toe te voegen. De mogelijkheden zijn ongekend. Zelf heb ik besloten om een weblog te gaan bijhouden over mijn zoektocht toch naar kennis en vaardigheden op het gebied van Internet of Things. Ik wil deze gaan bijhouden in het Engels om zo veel mogelijk wereldwijd kennis te kunnen delen. Deze weblog heb ik de naam www.iotsmith.com gegeven. Wanneer we nu als onderwijs inspelen op deze mogelijkheid, lopen we voor op veel van onze collega branches. Laten we het leren verbinden!