Doodt cloud computing ict-innovatie in het onderwijs…of juist niet?

Door Bas Jonkers

Een week of wat geleden kreeg ik na afloop van een presentatie over cloud computing door de dagvoorzitter toegevoegd: “en daarmee wordt dan de belangrijkste bron van ict-innovatie in het onderwijs de nek om gedraaid”. Die belangrijkste bron in zijn ogen was de systeembeheerder, en het de nek omdraaien sloeg op mijn afsluitende opmerking dat als scholen meer en meer cloud-diensten afnemen, de rol van de systeembeheerder meer en meer verschuift naar de leverancier van die dienst, en dus meer en meer verdwijnt uit de school. Los van of dit nu waar is of niet, vroeg ik me op dat moment vooral af waarom de systeembeheerder eigenlijk de belangrijkste bron van innovatie in het onderwijs is, en of het verdwijnen van die rol inderdaad het einde ervan zou betekenen.

Mijn eerste reactie was: ik mag hopen dat het niet waar is. Het zou toch (niet) fraai zijn als ict-innovatie in het onderwijs zich beperkt tot (gechargeerd) hardware en het installeren van de juiste softwarepaketten, hoe nieuw en modern ook. In mijn ideale wereld is de functionele behoefte nog steeds het uitgangspunt en worden de systemen en apparaten zo aangeschaft en ingericht dat ze die behoefte optimaal invullen. Duurzame innovatie zit veel meer in de inrichting (en ondersteuning) van de onderwijsprocessen, dan in de  hard- en software.

Duurzaam innoveren
Ondertussen zie ik eigenlijk steeds meer positieve kanten aan die opmerking. Losgetrokken van het ‘systeem’ ging de opmerker er dus vanuit dat innovatie gedreven wordt vanuit het ‘beheer’. Een conclusie die mij uit het hart is gegrepen. Wil je duurzaam innoveren dan zul je dat moeten doen vanuit de bestaande situatie en niet door het ene na het andere ‘innovatieve’ project op te tuigen en de resultaten de organisatie in te duwen (die vervolgens op de spreekwoordelijke plank belanden). Vanzelfsprekend betekent dit niet dat je ict-ontwikkelingen op het gebied van hard- en software (zoals cloud computing) links moet laten liggen. Het is juist interessant om hiermee de behoeften van je gebruikersorganisatie te prikkelen (proof of concepts, pilots,…) en te kijken hoe je je organisatie er verder mee kan brengen.

Met de opkomst van cloud computing verschuift de beheerrol binnen de onderwijsinstelling steeds meer van het in de lucht houden van servers en systemen, naar het vertalen van functionele behoeften naar aanbod van diensten. Het in de lucht houden van een belangrijk deel van de hard- en software wordt opgepakt door de specialisten van de leverancier (voor apparaten als pc’s,laptops, digitale schoolborden en mobiele devices + basis software als besturingssysteem en browser blijft beheer  uiteraard nodig). Op die manier komt er ruimte om op deze solide basis op een hoger/complexer niveau te innoveren.

Eigenlijk niets nieuws onder de zon
In lang vervlogen tijden hadden veel organisaties een kolengestookt aggregaat in de kelder staan waarmee elektriciteit werd opgewekt. De kolenschepper hield de zaak aan de praat. Met de komst van centrales en het elektriciteitsnet verviel de rol van kolenschepper. Specialisten bij de centrales innoveerden hun eigen processen (kolen, kern, wind, water, etc) tot een stabiele stroomvoorziening. Binnen de organisaties kon men aan de slag met voortborduren op de mogelijkheden die een stabiele stroomvoorziening biedt. De cloud-aanpak brengt ict(-beheer) in het onderwijs ook terug tot een vorm van nutsvoorziening. Hierdoor ontstaat meer ruimte om na te denken over de inhoudelijke mogelijkheden.

Bas Jonkers is Senior Beleidsadviseur op de afdeling Strategie en Innovatie bij Stichting Kennisnet.

redactie